REUSE-LAB: Semantische standaardisatie als basis voor betrouwbare uitwisseling van laboratoriumdata
Laboratoriumgegevens spelen een rol bij tot wel 70% van de medische beslissingen. Elk ziekenhuis hanteert eigen benamingen, coderingen en manieren van registratie. Dat maakt betrouwbare uitwisseling tussen ziekenhuizen, laboratoria en kwaliteitsregistraties onnodig moeilijk, en vormt een rem op datagedreven zorg en innovatie.
In het REUSE-LAB-project (Reliable, Efficient and Uniform Standardisation & Exchange of LABoratory data) hebben vijf Nederlandse ziekenhuizen hun laboratoriumgegevens gestandaardiseerd naar LOINC, SNOMED CT en UCUM. In twee van de vijf ziekenhuizen zijn de gestandaardiseerde gegevens vervolgens via HL7 FHIR uitgewisseld met de landelijke IC-registratie van Stichting NICE. Het eindrapport Data standaardisatie – De stille maar complexe motor van datagedreven zorg en innovatie beschrijft de aanpak, resultaten en lessen uit de praktijk.
Het REUSE-LAB-project laat zien dat standaardisatie in de praktijk haalbaar en waardevol is. Vijf Nederlandse ziekenhuizen standaardiseerden laboratoriumgegevens met LOINC, SNOMED CT en UCUM. In twee ziekenhuizen werden de gegevens via HL7 FHIR uitgewisseld met de landelijke intensive-care-registratie van Stichting NICE.
Gemiddeld kon 91% van de laboratoriumparameters direct worden gestandaardiseerd. De correctheid van de data-aanlevering verbeterde met 25% en de volledigheid met 39%. Zo werden jaarlijks meer dan 8,9 miljoen uitslagen eenduidig beschikbaar voor hergebruik.
Een gestructureerd standaardisatieproces, ondersteund door het platform van Medscio, bracht het foutpercentage terug tot nagenoeg nul en versnelde het proces naar schatting twaalf keer ten opzichte van handmatige werkwijzen.
De pilot bracht bovendien verbeterpunten in de bronregistratie aan het licht, zoals dubbele codes, onduidelijke benamingen en ontbrekende metadata. Standaardisatie blijkt daarmee niet alleen essentieel voor gegevensuitwisseling, maar ook voor datakwaliteit.
De conclusie: één keer goed standaardiseren maakt meervoudig en betrouwbaar hergebruik van laboratoriumgegevens mogelijk. Op basis van de resultaten wordt gewerkt aan een opschalingsprogramma voor ziekenhuizen en laboratoria.
De bevindingen sluiten aan bij landelijke en Europese ontwikkelingen als CumuluZ en de European Health Data Space (EHDS). Het onderliggende principe: éénmalig goed standaardiseren voor meervoudig hergebruik, van kwaliteitsregistraties tot regionale en landelijke uitwisselingsplatforms zoals Zorgviewer en Digizorg. Naar aanleiding van de resultaten wordt een opschalingsprogramma voorbereid waarbinnen ziekenhuizen en laboratoria kunnen aansluiten bij een gestructureerd standaardisatietraject, in afstemming met de Redactieraad Nederlandse Labcodeset en de AICT-commissie.
REUSE-LAB is uitgevoerd door Amsterdam UMC, Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis, Noordwest Ziekenhuisgroep, Franciscus Gasthuis & Vlietland en het Radboudumc, in samenwerking met Stichting NICE, de NVKC-commissie AICT, de Redactieraad Nederlandse Labcodeset en Medscio.
Als zorgverlener of zorginstelling Interesse in het rapport of in deelname aan het opschalingsprogramma? Neem contact op via REUSE-LAB@medscio.nl.
