NVKC Weblog

Op donderdag 5 juni 2008 ontvangen alle leden van de Nederlanse Vereniging voor Endocrinologie het allereerste nummer van het nieuwe vaktijdschrift Endocrinologie. Het periodiek, dat wordt uitgegeven door Benecke in Amsterdam, is de officiële uitgave van de NVE. Endocrinologie verschijnt 4 maal per jaar in een oplage van 3.000 exemplaren.

Het tijdschrift Endocrinologie wil echter niet alleen een platform zijn voor alle NVE-leden, maar voor alle artsen en onderzoekers die vakmatig zijn geïnteresseerd in de endocrinologie.

Onze Britse collegae hebben hun rondzendingen van papieren patienten ook voor niet-ACBleden opgesteld. U kunt zich tegen een redelijk bedrag hierbij aansluiten via www.ukneqas.org.uk/Special/interpcom.htm Zodra hun software hierop is ingericht kunt u meedoen. Vooraf aanmelden is mogelijk (let op het financieel jaar).

Proefschrift: Albuminuria as a laboratory risk marker. Methods evaluated. Jacoline W. Brinkman. Promotiedatum: woensdag 24 oktober 2007, 14:45 uur, Doopsgezinde kerk, Oude Boteringestraat 33, Groningen.

De laatste jaren heeft wetenschappelijk onderzoek aangetoond dat de uitscheiding van kleine hoeveelheden albumine in de urine een voorspeller is van hart- en vaatziekten en sterfte in de populatie.
Het eerste deel van het proefschrift toont aan dat het langdurig opslaan van urine monsters bij -20°C een 30% afname in albumine concentratie tot gevolg heeft wanneer deze is gemeten met de traditionele meetmethode (immunonefelometrie). Echter, wanneer de monsters opgeslagen worden bij -80°C kan een verschil in albumine concentratie voorkomen worden. Daarnaast blijkt dat het verval in albumineconcentratie sterk afhankelijk is van de bepalingsmethode. Wanneer deze bepaald wordt met een nieuw ontwikkelde methode (HPLC) dan is het verval veel groter.
In het tweede deel van het proefschrift wordt onderzocht welke analysemethode voor de bepaling van de albumine concentratie (immunonefelometrie of HPLC) een betere voorspeller is van hart- en vaatziekten en sterfte. Wanneer albumine gemeten wordt met de traditionele meetmethode en deze is relatief laag, dan gaat dit gepaard met een laag risicoprofiel. Echter, wanneer ditzelfde monster gemeten wordt met de HPLC methode en een hoge albumine concentratie tot resultaat heeft, dan heeft deze groep mensen toch een hogere kans op hart- en vaatziekten.

Voor meer informatie of het bestellen van een proefschrift: j.w.brinkman@lc.umcg.nl

Vergeten kanalen (interview door J.Sleegers)

Het artikel over diabetes in C2W life sciences 12 legt veel nadruk op insulineresistentie. Opname van glucose kan echter ook zonder insuline, betoogt klinisch chemicus Rob Weijers.

“Slechts in één op de tien gepubliceerde wetenschappelijke studies over diabetes type 2 komt glucose-effectiviteit aan de orde. Dat is de mate waarin celmembranen, onafhankelijk van insuline, glucose kunnen doorlaten. Deze manier van glucoseopname zou in veel meer publicaties naar voren moeten komen. Het is naar mijn mening namelijk minstens zo belangrijk als insuline en insulineresistentie, waar het onderzoek naar diabetes type 2 nu voornamelijk om draait. Ook in het artikel ‘Suiker tegen diabetes’ in C2W life sciences 12 wijst geen van de geïnterviewde onderzoekers op het belang van spontane glucoseopname.
Insuline is natuurlijk wel belangrijk, maar induceert alleen de glucoseopname in spier- en vetcellen. In lichaamscellen van gezonde mensen die ’s nachts in rust zijn, wordt 96 procent van de extracellulaire glucose per uur onafhankelijk van insuline door het celmembraan geloodst. Bij mensen met diabetes type 2 daalt dit tot 60 procent. Om voor mij onverklaarbare redenen gebruiken onderzoekers de methodiek om deze glucose-effectiviteit te bepalen slechts erg spaarzaam.

Verzadigde vetzuren
Cellen nemen glucose op via specifieke kanaaleiwitten in het membraan. In spiercellen is dat GLUT-4, waarbij het aantal kanalen per eenheid celoppervlak onder invloed staat van insuline. In de overige weefsels wordt glucose voornamelijk opgenomen via GLUT-1 kanalen, waarvan het aantal onafhankelijk is van insuline.
Wat wel het aantal GLUT-1-kanalen beïnvloedt, is de verhouding tussen cis-onverzadigde en verzadigde vetzuren van de fosfolipiden in het celmembraan. De vetzuurstaart van cis-onverzadigde vetzuren is gebogen, in tegenstelling tot die van verzadigde vetzuren. Door deze eigenschap geven cis-onverzadigde vetzuren het celmembraan soepelheid en goede mechanische eigenschappen naar het fluid mosaic model van Singer en Nicolson. De aanwezigheid van te veel verzadigde vetzuren veroorzaakt een rigide matrix die de inbouw van kanaaleiwitten gedeeltelijk blokkeert.
Bij patiënten met diabetes type 2 functioneren door een erfelijke aanleg de energiecentrales van de cel (de mitochondriën) slechter, waardoor vetzuren langzamer verbranden. Deze patiënten krijgen hierdoor vaak overgewicht en bovendien neemt het aandeel verzadigde vetzuren in de celmembranen toe. Dit mechanisme verklaart ook de verlaging van de insulinegevoeligheid, omdat de GLUT-4-kanalen binnenin de cel moeilijker met het membraanoppervlak fuseren en de insulinereceptor een transmembraaneiwit is.
Bovenstaand concept maakt duidelijk waarom lichamelijke inspanning in combinatie met goede voeding de kans op het ontwikkelen van diabetes type 2 met bijna 60 procent reduceert.” (JSL)

Literatuur: Clin Chem 2007;53:377-383 en Patient Care 2007;34:15-19.


Rob Weijers, klinisch chemicus (robw01@xs4all.nl)

Een initiatief van de European Preanalytical Scientific Committee, gesteund door BD vindt u hier. Richtlijnen (niet te downloaden), flow charts, literatuur etc. Als eerste onderwerp: focus op hemolyse.

De nieuwe editie van dit boek is te bereiken via deze link. Klik daarna in het linkermenu op Functieproeven en daarn op het titelblad.

Op woensdag 28 februari a.s. hoopt Ewout Hoorn (Erasmus Medisch Centrum en Medisch Centrum Rijnmond Zuid) te promoveren op het proefschrift “Water and salt: from renal mechanisms to clinical disorders”. Downloaden via deze link. Het proefschrift bestaat uit twee delen. In het eerste deel wordt basaal onderzoek beschreven naar de regulatie van verschillende transportkanalen in de nier, zoals het waterkanaal aquaporine-2 en de thiazide-gevoelige natrium chloride co-transporter. Deze studies werden uitgevoerd in klinisch relevante proefdiermodellen, zoals een rattenmodel van hyponatriëmie en een knock-out muizenmodel van het syndroom van Gitelman. Bij deze studies werd gebruik gemaakt van “proteomics” technieken, waarmee eiwitten op grote schaal geanalyseerd kunnen worden middels eiwitscheidingstechnieken en massa spectrometrie. In het tweede deel worden klinische studies beschreven over de electrolietstoornissen hyponatriëmie en hypernatriëmie in zowel volwassenen als kinderen. Een antwoord op de volgende vragen werd gezocht: hoe vaak komen deze aandoeningen voor, wat zijn de klinische consequenties en uitkomsten en hoe kunnen deze aandoeningen het beste gediagnosticeerd en behandeld worden.

Promotie: woensdag 28 februari 2007 om 13.45 uur in Collegezaal 7 van het Erasmus Medisch Centrum. Promotor: prof.dr. W. Weimar, co-promotor: dr. R. Zietse. Voor meer informatie of een exemplaar van het proefschrift: ejhoorn@gmail.com.

Hier vindt U de TNO-keuringsnorm voor bloedglucosemeters. Op dit moment voldoen slechts drie meters aan deze strenge norm. Deze vindt u hier.

Uitgebreide informatie - toelichting, draaiboeken en nieuwsbrieven - vindt u via deze site.

Het Laboratoriumcentrum is het centrale laboratorium voor klinisch-chemische en immunologische bepalingen van het UMCG. Het Laboratoriumcentrum verricht bepalingen in patiëntenmateriaal zoals bloed, urine en andere lichaamsvloeistoffen. De Bepalingenwijzer biedt alle praktische informatie over de te verrichten bepalingen. Voorbeelden zijn referentiewaarden, de wijze van aanvragen en inzenden, contactpersonen, enzovoort. De site is ook te vinden onder het hoofdstuk "Dutch Laboratory Sites" bij de Internet-links.