NVKC Nieuws

Het fameuze nummer One van U2 vormde het leitmotiv voor de oratie van prof. Wouter van Solinge, afgelopen 2 juni. "One life" geldt voor elk individu. "One blood" want we weten daar de samenstelling van. "We're not the same" maar niemand is hetzelfde. In veel gevallen is daarom het stellen van de juiste diagnose een kwestie van leven of dood. Daarbij worden fouten gemaakt. Teveel fouten, aldus van Solinge, die daarvoor Amerikaans onderzoek aanhaalde omdat er hier in Nederland nog weinig cijfers over bekend zijn. Maar wat er bekend is aan zaken bij het Tuchtcollege Gezondheidszorg doet het ergste vermoeden. Het moet en kan anders, betoogde Van Solinge. Wanneer alle ondersteunende specialismen de arts die de uiteindelijke diagnose stelt, bedienen met 1 (kritisch op de aanvraag) loket wordt er al veel gewonnen. Weg met de schotten dus, en meedenken met het aanvraagpatroon. Maar ook de laboratoria kunnen intern bijdragen: voorkom monsterverwisseling en presenteer de arts 1 gezamenlijk aanvraagformulier en nadien 1 overzichtelijk uitslagenoverzicht, voorzien van advies. Zodat wat uit de 'vein' van de patient is gehaald goed aankomt in het 'brain' van de dokter. Slimme software kan daarbij helpen. Medicatieveiligheid is ook een thema waarop veel gewonnen kan worden.
Speerpunten moeten volgens Van Solinge daarom ook liggen bij het onderwijs aan artsen en apothekers (ook aan hen in spé) en bij het matchen van laboratoriumuitslagen en medicatie.

De volledige tekst van de oratie komt binnenkort beschikbaar. Kijk voor nu op de perspagina en lees ook het persbericht van het UMCU pb_VanSolinge_UMCU.doc

Maar liefst 19 aanvragen voor een stipendium van €15.000 kreeg het bestuur van de Noyons stichting in de afgelopen weken te verwerken. Met hulp van de Wetenschapscommissie, die een voorselectie maakte, zijn uiteindelijk 5 aanvragen gehonoreerd. Criteria waren: het wetenschappelijk karakter, mate van vernieuwing en een echte pilot voor een grotere aanvraag, de toepasbaarheid in praktijk en het perspectief op een vruchtbare onderzoekslijn. De gelukkigen zijn:

• J. Ruinemans-Koerts; Rijnstate, Arnhem: Asofiele activatie testen (BAT) voor de diagnostiek en follow-up van IgE-gemedieerde voedselallergieen

• R. Kusters, JBZ, Den Bosch: Bepaling van de affiniteit van IgE en IgG antistoffen voor voedselallergenen: onderzoek naar correlatie met klinische symptomen

• J. van der Stappen; CWZ, Nijmegen: Detection of activated circulating T-cell responses after in vitro gluten challenge as a novel method for the diagnosis and monitoring of celiac disease

• G. van der Geijn, SFG, Rotterdam: Klinische validatie van nieuwe diagnostische testen voor routine gebruik bij kinderen met koorts op de spoedeisende hulp

• L. Jacobs; MUMC, Maastricht: Unraveling the release of cardiac troponin: a pilot study in cardiomyocytes.

Dit jaar zijn de abstractprijzen van het Voorjaarscongres gegaan naar de laboratoria van het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis in Nijmegen/MeanderMC Amersfoort, de Isala Klinieken in Zwolle en het Maastricht Universitair Medisch Centrum. Hieronder de details.

• Categorie Analytisch:

'C2Nijmegen; een nieuwe transferrinevariant' van H.K. de WOLF1, B.B. BOUMAN-van der MEIJDEN2, M. Van WIJNEN2, M. de METZ1, J.M.W. van den OUWELAND1, J.P.M. WIELDERS2.
Klinisch Chemisch Laboratorium1, Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis, Nijmegen; Klinisch Chemisch Laboratorium2, Meander Medisch Centrum, Amersfoort

• Categorie Bedrijfsvoering:

'Six of eight HbA1c Point-of-Care instruments do not meet the general accepted analytical performance criteria' van E. LENTERS-WESTRA1,2 & R.J. SLINGERLAND1,2.
Department of Clinical Chemistry1, Isala klinieken, Zwolle; European Reference Laboratory for Glycohemoglobin2, Zwolle

• Categorie Klinisch:

'Progressive coronary atherosclerosis is associated with increasing circulating levels of high-sensitive cardiac troponin T' door A.M.A. MINGELS1, E.M. LAUFER2, M.H.M. WINKENS2, I.A.P.G. JOOSEN2, M.W.M. SCHELLINGS2, T. LEINER3, J.E. WILDBERGER3, J. NARULA4, M.P. van DIEIJEN-VISSER1, L. HOFSTRA2.
Department of Clinical Chemistry1, Maastricht University Medical Center, The Netherlands; Cardiovascular Research Institute2,, Maastricht University Medical Center, The Netherlands; Department of Radiology3, Maastricht University Medical Center, The Netherlands; Department of Cardiology4,University of California, Irvine School of Medicine, USA.

Traditiegetrouw wordt aan het laboratorium dat in het afgelopen jaar een publicatie in een wetenschappelijk tijdschrift met de hoogste impactfactor haalde de wetenschapsprijs uitrgereikt. Dit jaar viel de eer te beurt aan het Klinisch Laboratorium van het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis te Amsterdam. De titel: 'Chromogranin-A and N-terminal pro-brain natriuretic peptide: an excellent pair of biomarkers for diagnostics in patients with neuroendocrine tumor'. De auteurs: Korse CM, Taal BG, de Groot CA, Bakker RH, Bonfrer JM. Het tijdschrift: Journal of Clinical Oncology. De impactfactor: 17.

De Vereniging Artsen Laboratoriumdiagnostiek (VAL) en Nederlandse Vereniging voor Klinische Chemie en Laboratoriumgeneeskunde (NVKC) slaan de handen ineen. Op 22 en 23 april jl. vond in Veldhoven het eerste gezamenlijke voorjaarscongres van de verenigingen plaats. De verenigingen voor respectievelijk artsen klinische chemie en de veelal natuur¬weten¬schappelijk geschoolde klinisch chemici treden vanaf nu met één gezicht naar buiten. Dit mag met recht een mijlpaal genoemd worden. Gedurende lange tijd lag de nadruk vooral op de verschillen tussen beide beroepsgroepen, terwijl er grote inhoudelijke raakvlakken tussen de beroepsbeoefenaren zijn. Voor de aanvrager van laboratoriumdiagnostiek zijn de beide beroepsbeoefenaren al veel langer herkenbaar als ‘laboratoriumspecialist klinische chemie' zonder dat hier sprake is van een inhoudelijk verschil.
Op een groot aantal terreinen is samenwerking gezocht en geformaliseerd in een door beide algemene ledenvergaderingen goedgekeurde samenwerkingsovereenkomst. Vanaf heden zal de NVKC als primair aanspreekpunt fungeren voor de vakinhoudelijke zaken betreffende de klinische chemie in Nederland. Naar externen toe betekent dit een groot aantal (hernieuwde) kennismakingsgesprekken. De verenigingsbesturen willen vooral gezamenlijk laten zien wat de bereikte overeenkomst betekent. De eerste resultaten van de samenwerking zijn al zichtbaar. In vele NVKC commissies zijn nu VAL leden opgenomen. Daarbij blijkt dat de netwerken die eenieder meeneemt elkaar goed aanvullen. "Deze samenwerking zal er mede toe bij gaan dragen dat de ‘laboratoriumspecialist klinische chemie' een steviger klinisch profiel krijgt, wat duidelijk voorziet in een behoefte" aldus dr. Ruben Baumgarten, voorzitter van de VAL. Het aanscherpen van het profiel van de professional wordt bereikt door het benadrukken van de consultfunctie naar aanvragers van diagnostiek, alsook het vormgeven van actief beleid in het aantrekken van basisartsen voor de opleiding tot laboratoriumspecialist klinische chemie. Dr. Hans Janssen, voorzitter van de NVKC ziet hierin een belangrijke meerwaarde voor de opleiding klinische chemie. "Juist de instroom vanuit verschillende vooropleidingen, zoals biochemie, farmacie, biomedische wetenschappen, en geneeskunde geeft een extra input aan de vernieuwde opleiding tot laboratoriumspecialist klinische chemie."
"Wij kunnen met veel vertrouwen gezamenlijk de volgende stappen gaan zetten", besluit dr. Janssen trots.

Vorig jaar zijn de Europese sociale partners in de ziekenhuisbranche tot een principeovereenkomst gekomen over het voorkomen van prikaccidenten in de branche. Deze belangrijke overeenkomst is tot stand gekomen tussen de Europese werkgeversorganisatie HOSPEEM European Hospital and Healthcare Employers' Association) en de Europese werknemersorganisatie EPSU (European Public Services Union). Afgelopen maart heeft de Raad van de Europese Unie besloten de overeenkomst om te zetten in een Europese Richtlijn, die bindend is voor de hele Europese Unie. De lidstaten hebben drie jaar de tijd om deze richtlijn om te zetten in hun eigen wetgeving.

Wat is een prikaccident?

De definitie van prikaccidenten is volgens het RIVM: ‘Bij een prik- of snijaccident komt bloed (of een andere lichaamsvloeistof) van de ene persoon via een scherp voorwerp, bijvoorbeeld een injectienaald of scalpel, in het lichaam van een ander. Bij een spataccident betreft het bloed dat op slijmvliezen of niet-intacte huid terechtkomt. Bij een bijtaccident komt bloed op mondslijmvlies of speeksel in een open wond.'Via prik-, bijt-, snij- en spataccidenten kunnen hepatitis B-virus (HBV), hepatitis C-virus (HCV) en Humaan Immunodeficiëntie Virus (HIV) worden overgedragen. Prik-, bijt- snij- en spataccidenten worden vaak samengevat als prikaccidenten.In de Europese Unie zijn ieder jaar rond de 1,2 miljoen verwondingen door het gebruik van scherpe medische voorwerpen. Deze verwondingen kunnen infecties veroorzaken met ernstige virussen zoals het hepatitis virus of HIV.

Het doel van de richtlijn is:

* het voorkomen van alle soorten verwondingen door scherpe medische voorwerpen
* werknemers te beschermen tegen risico's op werk
* het opzetten van een geïntegreerd beleid op het gebied van risicoberekening, en risicopreventie, opleiding, informatie, voorlichting en monitoren
* het opzetten van response/reactie en opvolgingsprocedures

De richtlijn draagt voor het bereiken van deze doelen verschillende algemene principes over veiligheid, risicopreventie en bescherming, en een aantal maatregelen aan. Deze maatregelen concentreren zich op

* risico assessment
* maatregelen rond eliminatie van onnodig gebruik van scherpe medische voorwerpen, voorkomen en bescherming tegen risico's van dit gebruik
* informeren en sensibiliseren rond prikaccidenten
* scholing rond beleid en procedures over scherpe medische voorwerpen, juiste gebruik van scherpe medische voorwerpen, etc.
* rapportering rond prikaccidenten
* maatregelen rond reactie en opvolging van prikaccidenten.

Lees hier de tekst van de overeenkomst.

In Nederland is er al een landelijke richtlijn prikaccidenten. 

Tijdens Euromedlab 2011 in Berlijn zal voor het eerst de 'EFCC-Labs are Vital Award' worden uitgereikt. Deze prijs wordt toegekend aan de beste Europese wetenschappelijke publicatie over de toepassing of verbetering van een IVD-test en bestaat uit een bedrag van € 15.000. Inzendingen moeten voor 1 februari 2011 bij de EFCC binnen zijn. Lees alles over de criteria in dit document efcc-lavaward.pdf .

Drie jaar na de oprichting in Amsterdam houdt de EFCC, het samenwerkingsverband van de nationale Europese vereningingen voor klinische chemie en laboratoriumgeneeskunde, haar allereerste congres: van 13 t/m 16 oktober in Lissabon. Voor het eerst ook gebeurt dit in  samenwerking met de UEMS, de koepel van Europese laboratoriumartsen. Dat vertaalt zich meteen in een andere opzet: minder technisch en meer gericht op klinische toepassingen. De nadruk ligt op de positie van de laboratoriumspecialist op het grensvlak van laboratorium en kliniek. Zo zijn er discussiesessies met pro-en contra standpunten ingebouwd. Het is de intentie dat een succesvol congres alternerend met Euromedlab elke twee jaar herhaald zal worden.

Alhoewel hij op zijn 87e al ruim 22 jaar met pensioen was, zal bij hen die het geluk hadden Piet Smith gekend te hebben zijn overlijden op 11 februari 2010 een gevoel van verslagenheid en weemoed teweeg hebben gebracht.  
Drs. Pieter Arend Smith was een klinisch chemicus van het eerste uur. Tijdens zijn studie scheikunde in Groningen aan het eind van de jaren veertig maakte hij kennis met de "medische chemie". Een geformaliseerde opleiding bestond er toen nog niet, maar na diepgaand kennis met het vak te hebben gemaakt op het lab van collega Esso van Kampen in het Diaconessenziekenhuis, waagde hij de stap en vestigde zich als eerste klinisch chemicus in de stad Enschede en wel in Ziekenhuis Ziekenzorg. Er moest toen in 1952 een flinke emancipatiestrijd worden gevoerd. De KC was immers geen dokter, sommige specialisten vonden het aanstellen van een "biochemicus" maar zonde van het geld, daar zij die proefjes ook wel zelf dachten te kunnen uitvoeren. Het zogeheten "Analytisch laboratorium" werd dan ook ondergebracht in een ruimte die zich onder een trap bevond, waar de verpleging gewend was de was te drogen te hangen.
Maar door zijn vriendelijkheid, zijn nuchtere vasthoudendheid wist hij de sceptici te overtuigen en slaagde hij er al snel in een gewaardeerde plaats te veroveren voor zijn lab en voor hemzelf. Hij vervulde in de medische staf en de ziekenhuisorganisatie vele functies, en genoot van het feit dat hij een sleutelfiguur was. Twee keer werd tijdens zijn carrière een compleet nieuw lab gebouwd. Geen detail ontging hem daarbij.
Al in de tijd bij Van Kampen zag hij scherp het enorme belang in van een goede analistenopleiding voor adequaat functioneren van een klinisch chemisch laboratorium.
Hij schrijft hierover in het Liber Amicorum voor zijn leermeester. Citaat:
"Het is heden ten dage nauwelijks meer voor te stellen waaruit in die tijd de personeelsbezetting in de periferie was opgebouwd. Goedwillende, hard werkende krachten (zonder enige Cao-bescherming) , zeer toegewijd maar voor een vrij groot gedeelte ten enenmale onvoldoende geschoold voor het werk op een ziekenhuislaboratorium. Als oorzaken voor de kritieke situatie werden o.a. genoemd de korte verblijftijd van het laboratoriumpersoneel: ongeveer 97% van de laboratoriumbezetting bestond uit vrouwen, welke spoedig door huwelijk van de arbeidsmarkt verdwenen.". Verder was voor velen de opleiding voor het Algemeen Analist Examen, te duur, te ver weg, en te theoretisch.
Zo ontstonden er plaatselijke initiatieven. Smith stond in Twente aan de basis van de Stichting TAMAC, de Twentse Algemene Medisch Analisten Cursus. Het praktische onderwijs werd in de laboratoria gegeven, terwijl de theoretische scholing door de klinisch chemici werd verzorgd.
De analistenexamens (SAL-examens) werden centraal afgenomen in Amsterdam en Utrecht. Voor Piet, die daarbij examinator was, was dat een hoogtepunt van het jaar. Hij genoot van het contact met collega's, met name aan het diner na de eerste examendag en in de kleine uurtjes daarna.
Ook de opleiding tot klinisch chemicus had zijn warme belangstelling. Toen (pas in 1972!) de "voorlopige visitatiecommissie"werd opgericht nam hij daar zitting in. Uit zijn bijdrage aan de discussies kwam de vakman naar voren, en vooral ook iemand die de dingen kon relativeren: een wijs man. Hij was mild in zijn oordeel, maar kende geen pardon voor zaken die echt niet door de beugel konden. Niet in de laatste plaats was er zijn droge humor.
Dezelfde karakteristieken kenden wij als kring van Twentse Klinisch Chemici, een groep van een man of vijfentwintig en een enkele vrouw. In het geografische gebied bevonden zich toen nog 11 ziekenhuizen!
Toen ik, een jaar voor zijn pensioen, als zijn opvolger in Ziekenzorg kwam werken, viel mij direct de volstrekte loyaliteit, van werkelijk iedereen van het lab aan hem op. Hij werd op handen gedragen, en kon zich daardoor ook van alles permitteren. Zijn praatjes voor jubilarissen hoorde ik soms met kromme tenen aan. Wat hij allemaal niet durfde te zeggen. Hij maakte grappen waarvoor een ander ontslagen zou zijn. Maar tot mijn grote verbazing oogstte hij veel bijval, vooral van het feestvarken zelf. Men zei vertederd: "Tja, "PA" Smith ziet alles". 

Wij zullen hem nooit vergeten, als vakbroeder en als vriend. 

Gertjan van der Sluijs Veer

De Noyons Stichting stelt zich ten doel de klinische chemie in Nederland in brede zin te bevorderen. Door een aantal dotaties is de Noyons Stichting in staat deze doelstelling ook in financiële zin te realiseren.

Evenals in de afgelopen jaren wil de stichting in 2010 tenminste 2 à 3 pilot-onderzoeken op het gebied van de klinische chemie voor € 10.000 à € 15.000 ondersteunen. De stichting beoogt hiermee katalyserend op te treden voor het uitvoeren van grotere projecten en het verwerven van financiering hiervoor. Voorstellen voor pilot-onderzoeken dienen voor 26 maart 2010 te worden ingediend. Tijdens het voorjaarscongres zal het stichtingsbestuur bekend maken welke projecten voor subsidiëring in aanmerking komen.

De aanvraag dient ingediend te worden als Word-bestand en mag maximaal 4 pagina's A4 beslaan. In de aanvraag dient naast het pilot-karakter duidelijk tot uiting te komen wat het doel van het onderzoek is en hoe - bij toekenning van subsidie - de vervolgstappen zullen zijn om het pilot-onderzoek tot een volwaardig vervolgonderzoek te laten evolueren, dan wel een besluit te nemen niet op de ingeslagen weg voort te gaan.

Aanvragen kunnen digitaal worden gestuurd aan de secretaris van de Noyons Stichting, dr. W. van Gelder, w.vangelder@asz.nl