Bloed, Spiegel van het Lichaam

Waarom bloedonderzoek?

U bent bij de dokter geweest en komt nu bij het klinisch-chemisch laboratorium voor onderzoek. In het bloed kunnen verschillende stoffen gemeten worden, die iets kunnen zeggen over uw gezondheid of uw behandeling. Afhankelijk van de vraagstelling die u en uw behandelend arts hebben, worden in overleg met de laboratoriumspecialist de juiste analyses in uw bloed uitgevoerd. Dit laboratoriumonderzoek draagt bij aan:

• het vaststellen of uitsluiten van een ziekte
• het volgen van het verloop van een ziekte
• het vaststellen van het succes van een behandeling
• het voorkómen van een ziekte

Daarnaast vervult het laboratorium een belangrijke rol in de uitgifte van bloedproducten voor transfusies, het vruchtbaarheidsonderzoek bij een zwangerschapswens en het onderzoek naar erfelijke ziekten, waaronder DNA-onderzoek. Klinisch-chemische laboratoria maken goede en efficiënte gezondheidszorg mogelijk.

Bloedafname

De meest nauwkeurige analyse is zinloos als het te onderzoeken materiaal niet op de juiste wijze is verkregen. Daarom mag niet zo maar iedereen bloed bij u afnemen. Er moet immers veilig en op de juiste wijze worden geprikt. Het laboratorium gebruikt telkens nieuwe naalden en buizen. Het bloed moet voor elk onderzoek worden opgevangen in de juiste buis, te herkennen aan de kleur van de dop. Uiterst belangrijk is natuurlijk dat de te onderzoeken materialen van de juiste persoonsgegevens zijn voorzien. Het laboratorium controleert, volgens strikte regels, uw persoonsgegevens.

Gezond of ziek?

‘Het bloed is gelukkig goed’, zeggen mensen wel, als hun arts de resultaten van het bloedonderzoek met hen heeft besproken. Wij noemen bloed graag ‘een spiegel van het lichaam’. Het bevat de bloedcellen en vervoert voedingsstoffen, bouwstoffen en afval- producten. De samen- stelling van bloed is dus een af-spiegeling van de conditie van de organen. Toch kan ons onderzoek niet in alle gevallen duidelijk maken of iemand gezond is of ziek. Bij veel ziekten geeft van de honderden mogelijke bloedonderzoeken vaak slechts één (of enkele) een afwijkend resultaat. Bij sommige ziekten geeft bloedonderzoek zelfs géén afwijkingen te zien. Het is dus belangrijk om de juiste selectie te maken van het uit te voeren laboratoriumonderzoek. Uw arts heeft hier kennis van en bepaalt op basis van uw klacht en eventuele ziekte- geschiedenis, al dan niet in overleg met de laboratoriumspecialist, welk onderzoek bij u zinvol is.

Privacy

De gegevens en uitslagen van het laboratoriumonderzoek worden opgeslagen in een laboratorium informatiesysteem. Hierop is een privacyreglement van toepassing dat voldoet aan de wettelijke eisen. Wij mogen uw laboratoriumgegevens alleen beschikbaar stellen aan zorg- verleners die zich kenbaar maken als uw behandelaar of betrokken zijn bij uw behandeling. Soms wisselen huisarts, medebehandelaars en specialisten in uw belang laboratoriumuitslagen uit. Indien u beslist niet wilt dat iemand anders dan uw behandelaar uw gegevens onder ogen krijgt, dient u dit voorafgaand aan de bloedafname of overhandiging van materiaal aan uw arts of bij het labora- torium mee te delen.

De uitslag van ons onderzoek

De uitslag van ons onderzoek heeft vaak alleen betekenis in combinatie met uw ziektegeschiedenis en de bevindingen uit eventueel ander onderzoek. Al deze gegevens zijn bekend bij uw arts. De laboratoriumspecialist kan uw arts adviseren over de betekenis van onze resultaten. Vaak trekt uw arts hieruit de conclusies voor diagnose en behandeling. Uitslagen en interpretaties van het onderzoek worden daarom gerapporteerd aan uw arts, waarna deze de uitslag dan met u kan bespreken.

Zelf testen?

Sommige laboratorium-onderzoeken kunt u ook zelf uitvoeren. De zwanger- schapstest bijvoorbeeld, of de ovulatietest. Mensen met suikerziekte contro- leren zelf hun bloedglucose. Ook trombosepatiënten kunnen zelf hun stolling controleren. Daarnaast kunt u bij sommige laboratoria zelf onderzoeken aanvragen zonder tussenkomst van een arts. Het is natuurlijk belangrijk dat de resultaten van de zelftests overeenstemmen met die van het klinisch- chemisch laboratorium. Laboratoriumspecialisten dragen hier samen met artsen en de fabrikanten van zelftesten zorg voor.

Kwaliteit

U en uw arts stellen terecht hoge eisen aan de betrouwbaarheid van de in uw bloed uitgevoerde onderzoeken. De Nederlandse Vereniging voor Klinische Chemie en Laboratoriumgeneeskunde (NVKC) heeft voor de klinisch-chemische laboratoria in ons land een systeem van kwaliteitsborging opgezet. De Wereld Gezondheids Organisatie (WHO) beveelt ons Nederlandse kwaliteitssysteem voor laboratoria inmiddels wereldwijd aan. Voor bedrijven en instellingen die producten of diensten leveren, bestaan kwaliteitskeurmerken.

Ons keurmerk is een kwaliteitscertificaat van de Coördinatie Commissie ter bevordering van de Kwaliteitsbeheersing op het gebied van Laboratoriumonderzoek in de Gezondheidszorg (CCKL), die is aangesloten bij de Raad voor Accreditatie (RvA).

Dit certificaat geeft aan dat een laboratorium voldoet aan de nationaal en internationaal gestelde kwaliteitseisen voor medische laboratoria. Regelmatig neemt CCKL de gecer- tificeerde laboratoria daarna opnieuw onder de loep, om te bezien of zij hun certificaat mogen behouden.

Medisch laboratoriummedewerkers

Medisch laboratoriummedewerkers (analisten) hebben een vierjarige mid- delbare (MLO) of hogere laboratoriumopleiding (HLO) gevolgd. Zij voeren de onderzoeken op het laboratorium uit. Ook kunnen zij bloedafnames verrichten. Naast analisten zijn er ook medewerkers van de bloedafnamedienst werkzaam. De Nederlandse Vereniging van bioMedisch Laboratoriummedewerkers (NVML) is de organisatie die zorgt voor bij- en nascholing van analisten en hun belan- gen behartigt.

Klinisch chemici/artsen klinische chemie

In Nederland worden klinisch-chemische laboratoria geleid door laboratorium- specialisten klinische chemie. Zij hebben een relevante universitaire opleiding gevolgd, bijvoorbeeld een studie geneeskunde, scheikunde of biologie en daarna enige jaren wetenschappelijk onderzoek verricht. Na een vierjarige specialistenopleiding in de klinische chemie te hebben afgerond in een zieken- huislaboratorium, worden zij geregistreerd als erkend laboratoriumspecialist. De Nederlandse Vereniging voor Klinische Chemie en Laboratoriumgenees- kunde (NVKC) is verantwoordelijk voor opleiding, na- en bijscholing van laboratoriumspecialisten en stimuleert kwaliteitszorg en wetenschappelijk onderzoek.

Meer weten?

Informatie over laboratoriumonderzoek is natuurlijk ook te vinden op het Internet. Wilt u meer weten over de verschillende soorten tests die worden uitgevoerd, kijkt u dan op www.uwbloedserieus.nl. Daar vindt u algemene informatie over laboratoriumonderzoek, de meest voorkomende testen en antwoorden op veelgestelde vragen. U kunt daar ook zelf vragen stellen die persoonlijk beantwoord worden door een laboratoriumspecialist.

Illustraties: DANIER